శ్రీ సిద్ధి వినాయక వ్రతకల్పం

విఘ్నేశ్వర పూజ

వ్రత కథ

దండకం, హారతులు

సూచనలు –

భాద్రపద శుద్ధ చవితి నాడు వినాయక వ్రతమాచరించవలెను. ప్రతివారు ఉదయమునే లేచి, గృహమును ఆవుపేడతో అలికి ముగ్గులు వేసి, మామిడి తోరణములు మున్నగువానితో అలంకరించవలెను. మండపమును పాలవల్లి మున్నగు వానితో బాగుగా అలంకరించి అందు వినాయక ప్రతిమలనుంచవలెను.

పూజకు కావలిసిన సామాగ్రినంతను సిద్ధము చేసికొనవలెను. ఒక పళ్ళెములో పళ్ళు, పూలు, అక్షతలు, అగరువత్తులు, కర్పూరము ఉంచుకోవలెను. వినాయకునకు కుడుములు, అరటిపళ్ళు, కొబ్బరికాయలు ప్రీతికరమైనవి. వినాయకునకు సమర్పించు అరటిపళ్ళు కుడుములు మొదలుగున్నవి ౨౧ సంఖ్యగలవిగా సమర్పించుట శ్రేష్ఠము. లేనిచో యథాశక్తి సమర్పించవచ్చును.

మూడు చిన్న గిన్నెలను గాని గ్లాసులను గాని తీసుకొని మొదటిదానిలో పాద్యజలము, రెండవదానిలో ఆచమన జలము, మూడవదానిలో అర్ఘ్యజలమునుంచవలెను. అర్ఘ్యమిచ్చునప్పుడు ఏదైనా పండును తీసుకొని నీటితో కలిపి గిన్నెలో వదలవలెను. మధుపర్కము సమర్పించునపుడు తేనె, పాలు, నెయ్యి కలిపి వినాయకునకు చూపవలెను.

పంచామృత స్నానము చేయించునపుడు, తేనె, నెయ్యి, పటికబెల్లము, పెరుగు, పాలు కలిపి అయ్యవారి విగ్రహమునకు అభిషేకము చేయవలెను. శక్తియున్నవారు పాలు, పెరుగు, పండ్లరసము, గంధములు కూడా అభిషేకము చేయవచ్చును. ప్రతి అభిషేకము తరువాత శుద్ధోదక స్నానము చేయించవలెను. ప్రతి శ్లోకమును చదివి శ్లోకము దిగువ యిచ్చినట్లు ఉపచారములు చేయవలెను.

ఏకవింశతి పత్రములు –

వివిధ ఓషధులను గుర్తించుటకు భాద్రపదమాసము అనువైన కాలము. ఇరవై ఒక్క రకముల పత్రిని సేకరించుట అనగా ఇరవైఒక్క రకముల వనౌషధులతో పరిచితి ఏర్పరుచుకొనుటయే. ఓషధీ పరిజ్ఞానముకూడ అవసరమైన విద్యయే. సేకరించుట దేవపూజకు కాబట్టి శ్రద్ధతో జరుగును.

౧. సూచీ – అనగా కుశమ్, కుశదర్భ, బర్హి, సూచ్యగ్ర మున్నగునవి దీని పర్యాయ పదములు, శుభాశుభ కర్మలలో దీనిని హెచ్చుగా వాడెదరు.

౨. బృహతీ – నేలములక, పెద్దములక, వాకుడు మున్నగునవి యిందులో భేదములు.

౩. బిల్వ – మారేడు, శివునకు ప్రియమైనది. గాలిని, నీటిని శుభ్రపరచడంలో సాటిలేనిది.

౪. దూర్వా – అనగా గరిక.

౫. దుత్తూర – ఉమ్మెత్త, విషాన్ని హరించడంలో పెట్టింది పేరు.

౬. బదరీ – రేగు.

౭. అపామార్గ – ఉత్తరేణి.

౮. తులసి – శివకేశవులకిద్దరకు ప్రీతికరమైనది.

౯. చూతపత్రం – మామిడి ఆకు.

౧౦. కరవీర – గన్నేరు, వాడగన్నేరు.

౧౧. విష్ణుక్రాంత – నీలవర్ణపు చిన్న చిన్న పూలు పూయును.

౧౨. దాడిమీ – దానిమ్మ

౧౩. దేవదారు – ఆకులు, చిన్నవిగా, గుండ్రంగా, సువాసన కలిగి ఉంటాయి.

౧౪. మరువక – మరువము, చక్కనివాసన గల పత్రములు కలది

౧౫. సింధువార – వావిలి.

౧౬. జాజిపత్ర – జాజిపత్రి, జాపత్రి ఒక చెట్టువే. జాజిపత్రి ఆకు, జాపత్రి కాయ మీదితొడుగు. పాఠభేదంతో మాలతీలతకు అర్థం చెప్పుకోవాలని కొందరు అంటున్నారు.

౧౭. గండవీ – తెల్లగరికె.

౧౮. శమీ – జమ్మి

౧౯. అశ్వత్థ – రావి.

౨౦. అర్జున – మద్ది.

౨౧. ఆర్కపత్రం – జిల్లేడు.

ఇట్లు ఇరవై ఒక్క పత్రములతో పూజ చేయవలెను. పూజకోసం సేకరిస్తూ పై ఓషధులతో పరిచితి చిన్ననాటనే ఏర్పరచుకోవడం బ్రతుకుతెరువు నేర్చుకొనడమే.

విఘ్నేశ్వర పూజ

ప్రాణప్రతిష్ఠ –

ఓం అసు॑నీతే॒ పున॑ర॒స్మాసు॒ చక్షు॒:

పున॑: ప్రా॒ణమి॒హ నో” ధేహి॒ భోగ”మ్ |

జ్యోక్ప॑శ్యేమ॒ సూర్య॑ము॒చ్చర”న్త॒

మను॑మతే మృ॒డయా” నః స్వ॒స్తి ||

అ॒మృత॒o వై ప్రా॒ణా అ॒మృత॒మాప॑:

ప్రా॒ణానే॒వ య॑థాస్థా॒నముప॑హ్వయతే ||

శ్రీ మహాగణపతయే నమః |

స్థిరో భవ వరదో భవ |

సుముఖో భవ సుప్రసన్నో భవ |

స్థిరాసనం కురు |

ధ్యానం –

హరిద్రాభం చతుర్బాహుం

హరిద్రావదనం ప్రభుమ్ |

పాశాంకుశధరం దేవం

మోదకం దంతమేవ చ |

భక్తాఽభయప్రదాతారం

వందే విఘ్నవినాశనమ్ |

ఓం హరిద్రా గణపతయే నమః |

అగజానన పద్మార్కం గజాననమహర్నిశం

అనేకదం తం భక్తానాం ఏకదంతముపాస్మహే ||

ఓం గ॒ణానా”o త్వా గ॒ణప॑తిం హవామహే

క॒విం క॑వీ॒నాము॑ప॒మశ్ర॑వస్తమమ్ |

జ్యే॒ష్ఠ॒రాజ॒o బ్రహ్మ॑ణాం బ్రహ్మణస్పత॒

ఆ న॑: శృ॒ణ్వన్నూ॒తిభి॑స్సీద॒ సాద॑నమ్ ||

ఓం మహాగణపతయే నమః |

ధ్యాయామి | ధ్యానం సమర్పయామి | ౧ ||

ఓం మహాగణపతయే నమః |

ఆవాహయామి | ఆవాహనం సమర్పయామి | ౨ ||

ఓం మహాగణపతయే నమః |

నవరత్నఖచిత దివ్య హేమ సింహాసనం సమర్పయామి | ౩ ||

ఓం మహాగణపతయే నమః |

పాదయోః పాద్యం సమర్పయామి | ౪ ||

ఓం మహాగణపతయే నమః |

హస్తయోః అర్ఘ్యం సమర్పయామి | ౫ ||

ఓం మహాగణపతయే నమః |

ముఖే ఆచమనీయం సమర్పయామి | ౬ ||

స్నానం –

ఆపో॒ హిష్ఠా మ॑యో॒భువ॒స్తా న॑ ఊ॒ర్జే ద॑ధాతన |

మ॒హేరణా॑య॒ చక్ష॑సే |

యో వ॑: శి॒వత॑మో రస॒స్తస్య॑ భాజయతే॒ హ న॑: |

ఉ॒శ॒తీరి॑వ మా॒త॑రః |

తస్మా॒ అర॑ఙ్గమామవో॒ యస్య॒ క్షయా॑య॒ జిన్వ॑థ |

ఆపో॑ జ॒నయ॑థా చ నః |

ఓం మహాగణపతయే నమః |

శుద్ధోదక స్నానం సమర్పయామి | ౭ ||

స్నానానంతరం ఆచమనీయం సమర్పయామి |

వస్త్రం –

అభి వస్త్రా సువసనాన్యర్షాభి ధేనూః సుదుఘాః పూయమానః |

అభి చంద్రా భర్తవే నో హిరణ్యాభ్యశ్వాన్రథినో దేవ సోమ ||

ఓం మహాగణపతయే నమః |

వస్త్రం సమర్పయామి | ౮ ||

యజ్ఞోపవీతం –

ఓం య॒జ్ఞో॒ప॒వీ॒తం ప॒రమ॑o పవి॒త్రం

ప్ర॒జాప॑తే॒ర్యత్స॒హజ॑o పు॒రస్తా”త్ |

ఆయు॑ష్యమగ్ర్య॒o ప్ర॒తి ము॑oచ శు॒భ్రం

య॑జ్ఞోపవీ॒తం బ॒లమ॑స్తు॒ తేజ॑: ||

ఓం మహాగణపతయే నమః |

యజ్ఞోపవీతం సమర్పయామి | ౯ ||

గంధం –

గ॒oధ॒ద్వా॒రాం దు॑రాధ॒ర్షా॒o ని॒త్యపు॑ష్టాం కరీ॒షిణీ”మ్ |

ఈ॒శ్వరీ॑గ్ం సర్వ॑భూతా॒నా॒o తామి॒హోప॑హ్వయే॒ శ్రియమ్ ||

ఓం మహాగణపతయే నమః |

దివ్య శ్రీ గంధం సమర్పయామి | ౧౦ ||

పుష్పైః పూజయామి |

ఓం సుముఖాయ నమః | ఓం ఏకదంతాయ నమః |

ఓం కపిలాయనమః | ఓం గజకర్ణికాయ నమః |

ఓం లంబోదరాయనమః | ఓం వికటాయ నమః |

ఓం విఘ్నరాజాయ నమః | ఓం గణాధిపాయనమః |

ఓం ధూమకేతవే నమః | ఓం గణాధ్యక్షాయ నమః |

ఓం ఫాలచంద్రాయ నమః | ఓం గజాననాయ నమః |

ఓం వక్రతుండాయ నమః | ఓం శూర్పకర్ణాయ నమః |

ఓం హేరంబాయ నమః | ఓం స్కందపూర్వజాయ నమః |

ఓం సర్వసిద్ధిప్రదాయ నమః |

ఓం మహాగణపతయే నమః |

నానావిధ పరిమళ పత్ర పుష్పాణి సమర్పయామి | ౧౧ ||

ధూపం –

వనస్పత్యుద్భవిర్దివ్యైః నానా గంధైః సుసంయుతః |

ఆఘ్రేయః సర్వదేవానాం ధూపోఽయం ప్రతిగృహ్యతాం ||

ఓం మహాగణపతయే నమః |

ధూపం ఆఘ్రాపయామి | ౧౨ ||

దీపం –

సాజ్యం త్రివర్తి సంయుక్తం వహ్నినా యొజితం ప్రియం |

గృహాణ మంగళం దీపం త్రైలోక్య తిమిరాపహ ||

భక్త్యా దీపం ప్రయచ్ఛామి దేవాయ పరమాత్మనే |

త్రాహిమాం నరకాద్ఘోరాత్ దివ్య జ్యోతిర్నమోఽస్తు తే ||

ఓం మహాగణపతయే నమః |

ప్రత్యక్ష దీపం సమర్పయామి | ౧౩ ||

ధూప దీపానంతరం ఆచమనీయం సమర్పయామి |

నైవేద్యం –

ఓం భూర్భువ॑స్సువ॑: | తత్స॑వితు॒ర్వరే”ణ్య॒మ్ |

భ॒ర్గో॑ దే॒వస్య॑ ధీ॒మహి |

ధియో॒ యోన॑: ప్రచో॒దయా”త్ ||

సత్యం త్వా ఋతేన పరిషించామి |

అమృతమస్తు | అమృతోపస్తరణమసి |

శ్రీ మహాగణపతయే నమః ______ సమర్పయామి |

ఓం ప్రాణాయ స్వాహా” | ఓం అపానాయ స్వాహా” |

ఓం వ్యానాయ స్వాహా” | ఓం ఉదానాయ స్వాహా” |

ఓం సమానాయ స్వాహా” |

మధ్యే మధ్యే పానీయం సమర్పయామి |

అమృతాపి ధానమసి | ఉత్తరాపోశనం సమర్పయామి |

హస్తౌ ప్రక్షాళయామి | పాదౌ ప్రక్షాళయామి |

శుద్ధాచమనీయం సమర్పయామి |

ఓం మహాగణపతయే నమః |

నైవేద్యం సమర్పయామి | ౧౪ ||

తాంబూలం –

పూగీఫలశ్చ కర్పూరైః నాగవల్లీదళైర్యుతం |

ముక్తాచూర్ణసంయుక్తం తాంబూలం ప్రతిగృహ్యతాం ||

ఓం మహాగణపతయే నమః |

తాంబూలం సమర్పయామి | ౧౫ ||

నీరాజనం –

వేదా॒హమే॒తం పురు॑షం మ॒హాన్తమ్” |

ఆ॒ది॒త్యవ॑ర్ణం॒ తమ॑స॒స్తు పా॒రే |

సర్వా॑ణి రూ॒పాణి॑ వి॒చిత్య॒ ధీర॑: |

నామా॑ని కృ॒త్వాఽభి॒వద॒న్॒, యదాస్తే” |

ఓం మహాగణపతయే నమః |

నీరాజనం సమర్పయామి | ౧౬ ||

మంత్రపుష్పం –

సుముఖశ్చైకదంతశ్చ కపిలో గజకర్ణకః

లంబోదరశ్చ వికటో విఘ్నరాజో గణాధిపః ||

ధూమకేతుర్గణాధ్యక్షః ఫాలచంద్రో గజాననః

వక్రతుండశ్శూర్పకర్ణో హేరంబస్స్కందపూర్వజః ||

షోడశైతాని నామాని యః పఠేచ్ఛృణుయాదపి

విద్యారంభే వివాహే చ ప్రవేశే నిర్గమే తథా

సంగ్రామే సర్వకార్యేషు విఘ్నస్తస్య న జాయతే ||

ఓం మహాగణపతయే నమః |

సువర్ణ మంత్రపుష్పం సమర్పయామి |

ప్రదక్షిణం –

యానికాని చ పాపాని జన్మాంతరకృతాని చ |

తాని తాని ప్రణశ్యంతి ప్రదక్షిణ పదే పదే ||

పాపోఽహం పాపకర్మాఽహం పాపాత్మా పాపసంభవః |

త్రాహి మాం కృపయా దేవ శరణాగతవత్సల ||

అన్యధా శరణం నాస్తి త్వమేవ శరణం మమ |

తస్మాత్కారుణ్య భావేన రక్ష రక్ష గణాధిప ||

ఓం మహాగణపతయే నమః |

ప్రదక్షిణా నమస్కారాన్ సమర్పయామి |

ఓం మహాగణపతయే నమః |

ఛత్ర చామరాది సమస్త రాజోపచారాన్ సమర్పయామి ||

క్షమాప్రార్థన –

యస్య స్మృత్యా చ నామోక్త్యా తపః పూజా క్రియాదిషు |

న్యూనం సంపూర్ణతాం యాతి సద్యో వందే గజాననం ||

మంత్రహీనం క్రియాహీనం భక్తిహీనం గణాధిప |

యత్పూజితం మయాదేవ పరిపూర్ణం తదస్తు తే ||

ఓం వక్రతుండ మహాకాయ సూర్య కోటి సమప్రభ |

నిర్విఘ్నం కురు మే దేవ సర్వ కార్యేషు సర్వదా ||

అనయా ధ్యాన ఆవాహనాది షోడశోపచార పూజయా భగవాన్ సర్వాత్మికః శ్రీ మహాగణపతి సుప్రీతో సుప్రసన్నో వరదో భవంతు ||

ఉత్తరే శుభకర్మణ్యవిఘ్నమస్తు ఇతి భవంతో బ్రువంతు |

ఉత్తరే శుభకర్మణి అవిఘ్నమస్తు ||

తీర్థం –

అకాలమృత్యుహరణం సర్వవ్యాధినివారణం |

సమస్తపాపక్షయకరం శ్రీ మహాగణపతి పాదోదకం పావనం శుభం ||

శ్రీ మహాగణపతి ప్రసాదం శిరసా గృహ్ణామి ||

ఉద్వాసనం –

ఓం య॒జ్ఞేన॑ య॒జ్ఞమ॑యజన్త దే॒వాః |

తాని॒ ధర్మా॑ణి ప్రథ॒మాన్యా॑సన్ |

తే హ॒ నాక॑o మహి॒మాన॑: సచన్తే |

యత్ర॒ పూర్వే॑ సా॒ధ్యాః సన్తి॑ దే॒వాః ||

ఓం శ్రీ మహాగణపతి నమః యథాస్థానం ఉద్వాసయామి ||

శోభనార్థే క్షేమాయ పునరాగమనాయ చ |

ఓం శాంతిః శాంతిః శాంతిః |